‘Dat doe je maar in je eigen tijd!’ Wie kent ‘m niet, die dooddoener waarin de aanbeveling smeult om je tijd anders in te delen dan je deed of van plan was te doen. Typisch zo’n terloopsheid waardoor je je opeens afvraagt: tijd, wat is dat eigenlijk? Mijn tijd. Jouw tijd. Kennelijk hebben we het of is het iets, tijd. Maar wat? Het lijkt te bewegen, tijd. Altijd naar voren, stilzetten gaat niet. Mensen worstelen ermee. En al helemaal als je de Vierdaagse loopt en ‘op tijd’ binnen moet zijn. Of als je de Vierdaagsefeesten organiseert en het hele draaiboek is ingericht op ‘tijd’.
Ook in de logistiek valt het ons zwaar om te gaan met een fenomeen dat een groot deel van ons professionele doen en laten beheerst. We begonnen met de zonnewijzer en de zandloper. We wilden houvast. Weten hoe laat het was. Het werd de klok, Maar uren, minuten en seconden zijn bedenksels om samen door het leven te gaan. Hulpjes om af te stemmen, tussen jouw tijd en de mijne. Verschillen ontstaan door een chronometriek misverstand. Iets met klokken, dus. Die liepen voor of achter. De tijd niet want die laat zich niet opsluiten in een horloge, kerktoren of zelfs maar een atoom. Wat evalueert zijn de excuses. Van het aloude de brug stond open – steeds plausibeler bij de huidige hitte – tot mijn horloge is gestolen – steeds plausibeler bij voetballers – of mijn wekkerapp is gehackt – steeds plausibeler door slordige providers.
Maar misschien is wel zo dat tijd helemaal niet bestaat. En dat er in de logistiek van alles aan de hand dat níét aan de tijd raakt maar wél aan de onze tijdsbeleving. Neem zoiets logistiekachtig als ‘tijdwaarde’. Ook al geen constante want hangt samen met maatschappelijke factoren zoals betrouwbaarheid, milieu en veiligheid. Neem een containercarrier. Hoe langer onderweg, hoe slechter voor het milieu maar des te beter voor de veiligheid van de bemanning en voor de zekerheid dat de inhoud zal worden afgeleverd. Hoe eenvoudig dan ook klinkt, simpel is het allerminst. De geopolitieke files waarin vrachtschepen tegenwoordig steeds vaker terecht komen, laten pijnlijk het verband zien tussen reistijdbeleving, het aantrekkelijke van een route en het uiteindelijke verplaatsingsgedrag.
Heel kort om de bocht: vroeger werden de bevoorradingsketens zo kort mogelijk geschakeld. Nu zeggen we: ‘de beste route is de kortste omweg’. Noodgedwongen transportlogica doordat al bijna drie jaar de schepen tussen Azië en Europa een dure omweg maken. Is het niet een onverhoopte stremming van het Suezkanaal dan is het wel het bemoeilijken van de entree tot de Rode Zee of spitsroeden lopen bij de toegang tot de Perzische of Arabische Golf. Het is oceanische straatvechterij, nopend tot routedifferentiatie oftewel omlegging. Het nieuwe normaal: via Kaap de Goede Hoop. 5000 zeemijlen om en minimaal tien dagen extra varen. Wie veel handel over het water weet ondertussen wat het effect is op de containerprijs op de spotmarkt….
‘Niet leuk maar het is niet anders’ dachten de reders en zij begonnen grotere schepen in de vaart te brengen. Zo ver, zo goed. Maar wat als rond dat kleine stukje waterplas plots vrede wordt gesloten. Echte, geen staakt-het-vuren maar duurzaam. Dan komt de trans-Suezcorridor weer boven drijven. Lekker kort en vertrouwd, die aloude route. Alleen, daarvoor zijn die nieuwe containerkanjers eigenlijk niet zo nodig. Overcapaciteit dreigt. Weer oorlog. Dit keer over tarieven tussen rederijen en bevrachters. Met zwaar geschut want wie schiet er per saldo bij in? Retorische vraag: uiteindelijk de consument.
De tijden veranderen en het enige wat ons te doen staat, is mee veranderen. Doen we dat niet, dan sjokken we voortdurend achter de feiten aan. Laten we dus de tijd neem om al die veranderingen de revue te laten passeren. Ik reik een paar kleine voorbeelden aan om te zien of zich in dat kleine ook het grote openbaart.
- Neem de tijd om stil te staan bij de uren die we moeten doorbrengen op de grote Europese luchthavens. Er is een nieuw douanesysteem om reizigers van buiten de EU te registreren. Maar dat kampt nog met zoveel kinderziektes dat straks de tijd die opstappers en overstappers kwijt zijn met wachten, de duur van de vliegreis gaat overstijgen;
- Neem de tijd om na denken over de minuten die tieners en volwassenen hopen te besparen met een e-bike. Op de eco-stand ontspannener maar langer onderweg, op de turbo er eerder. Moet je geen ongeluk veroorzaken want dan merk je pas hoe laat is bij het wakker worden op de intensive care.
- Neem de tijd om te reflecteren op hoelang schoonvrachtvervoer nodig heeft om bij de klant te komen. De komst van zero-emissiezones in de grote steden mag dan een zegen zijn voor de longen van de stadsbewoners, de bezorgers raken erdoor in ademnood. Het suizen van hun elektrische transportmiddelen is in de winkelstraat nog nauwelijks hoorbaar waardoor ze niet worden opgemerkt door de slenterende shoppers en genoodzaakt worden ook stapvoets te route te vervolgen.
- Neem de tijd om na te denken hoe jij jouw leven leeft. En waarom zo en niet anders. Is dat een levenspad van hot naar her of een eeuwigdurende ‘camino?’ Waar komen die wegen op uit? Kruisen ze elkaar, ergens, een keer. Of zijn het parallelle trajecten die elkaar nooit zullen ontmoeten, of is dat slechts een kwestie van tijd.
Hoe dan ook: neem de tijd voor jezelf en voor anderen deze vakantieperiode. En geniet ervan. Fijne vakantie!
Casper Jansen