In China is het Jaar van de Os begonnen. Gelukkig maar. Het Jaar van de Rat mag dan voorbij zijn, het knaagt nog volop aan menigeens welbevinden. Niet alleen in China, ook in Oost-Nederland. De Chinezen waren gewaarschuwd. De rat in de Chinese dierenriem staat immers garant voor kommer en kwel. Klopte ook wel. IJsstormen, aardbevingen, minderheden in mineur, heibel in Hong Kong, economische dip; de Chinezen kregen het allemaal voor hun kiezen.
De rat is het eerste beest in de cyclus van twaalf jaar van de Chinese zodiac. Wie onder dat sterrenbeeld is geboren, is niet op voorhand slecht af. Zij krijgen eigenschappen toegeschreven als charmant, diplomatiek, ondernemend én ambitieus. Vermoedelijk is het fout gegaan toen een Chinese bussenmaker de levering van 259 elektrische bussen aan een streekvervoerder in Overijssel en Gelderland in de wacht sleepte. Want tegenover ‘ambitieus’ – wat buiten China niet per se als een rattig wordt ervaren – vermeldt dit sterrenbeeld op de zonneweg huichelachtigheid, opportunisme en tuk op persoonlijke gewin.
Dat eerzucht en schijnheiligheid geen gelukkige combine vormen, bleek al gauw. De rattenkoning aan beletsels ontstond meteen toen de bussen in december de weg op gingen. Keurig op tijd geleverd, zeker. Maar wél voordat het Jaar van de Rat teneinde was. Zo hielden de bussen er onderweg gewoon mee op. Pech onderweg, niet met een paar maar met 180 stuks. Oorzaak: een batterijmeter die een lege batterij meldde terwijl dat niet zo was. En dat wil je niet. Zoiets vervoert niet lekker. En dan was er nog een akkefietje met een onderdeel dat te warm werd tijdens het opladen. En Chinese onderdelen kunnen alleen worden vervangen door Chinese onderdelen die uit China moeten komen.
De voorteken waren ook al niet florissant geweest. Want toen een Nederlandse busfabrikant hoorde dat niet voor zijn maar voor een Chinees product was gekozen, stemde hem dat allerminst vrolijk. Hij wees erop dat hoe makkelijk het Chinese carrosseriebouwers wordt gemaakt om bussen aan ons land te slijten en hoe moeilijk het is om een touringcar van voortreffelijke Nederlandse makelij in Beijing of Shanghai de weg op te krijgen.
Wat me, naast de ergernis in Oost-Nederlandse OV-kringen, trof was hoe complex het beroep van inkoper is geworden. Vroeger koos je gewoon een leuke bus uit. Met een geoefend oog voor alles wat een bus bedrijfsmatig tot een prima personenvervoersmiddel maakt, sloeg je aan het inkopen. Dat proces rondde je af met het oordeel van de chauffeurs die al jarenlang bij je in dienst waren, de kleur van de bekleding, uitgezocht door de echtgenote van de directeur, en een laatste fervente poging om nog iets van de prijs af te pingelen. Althans, zo knus stel ik me dat voor.
Waar of niet waar, een ding is zeker, dat is nu wel anders. Tegenwoordig opereren inkopers als ware diplomaten op het wereldtoneel. Steeds meer speelt in hun metier de uitstoot van CO2 in kilogrammen een rol, moet er ‘plannen B’ worden gemaakt voor het geval een keten – bijvoorbeeld omdat er niet genoeg containers beschikbaar zijn in Azië – niet soepel functioneert en zijn geopolitieke uitglijers gauw gemaakt. Bovendien lijkt in zo’n beetje alles een spionage device verstopt te zitten en is het ene vrijhandelsakkoord het andere niet.
Gelukkig dan maar dat we een paar weken geleden zijn aanbeland in het Jaar van de Os. Met eigenschappen als krachtig, geduldig en geboren leider. Daar staat dan weer ‘koppig’ tegenover. Wat niet per definitie een uitblinkende leiderscapaciteit is. Het is evenwel de verstrengeling van ossige karakteristieken die maakt dat succesvolle inkopers zich niet voor andermans karretje laten spannen.
Casper Jansen
Foto op Unsplash: Macau Photo Agency