Wie schrijft er nog een brief. Wie verstuurt er nog een kaartje? Stukken minder, volgens ons nationale postbezorgersgilde. In tien jaar tijd halveerde het aanbod tot 1,6 miljard. Best veel. Om op te halen, te sorteren, voor te bereiden en te bezorgen. Maar bedrijfsmatig slechts ‘een beetje’. Dermate luttel zelfs dat het ‘zo niet langer kan’.
Wat zou helpen is dat niet alle post binnen 24 uur bezorgd hoeft te worden. Ook zakelijke post niet zoals de immer populaire blauwe enveloppe van de belastingdienst. De meeste belastingbetalers zullen er niet rouwig om zijn als de brief van de fiscus een dag of twee later op de mat ploft. Maar dat is toch vooral ‘blij zijn met een dooie mus’. Want er zitten addertjes onder het gras. Eerstens bekort die verlate plof automatisch de betalingstermijn. Tweets is de belastingdienst gewend de datering van het verzoek om bij te dragen aan ’s rijks schatkist alvast een dag of wat naar de toekomst te verplaatsen Zo krijgt de belastingplichtige meer tijd en rust om te reageren. Jammer dat deze invoelende geste te niet gedaan als hun post op een latere datum wordt bezorgd. Het aantal dagen blijft immers ongewijzigd. Onbedoeld effect van een beoogde verandering waardoor alles bij het oude blijft.
Vooral het aantal kerstkaarten bleef achter bij de verwachtingen, meldt onze nationale postbode in haar voorlopige jaarcijfers. Het inzakken van de kerstpiek klinkt haast casueel. Wat je zou willen weten is of dat geringere aanbod de bezorgingsdoelstelling heeft vergemakkelijkt of juist vertraagd. Piek of put. Het zou niet de eerste keer zijn dat de bedrijfsvoering van een logistiek bedrijf van slag raakt en door een onverwachte wending of inbreuk op de planning wrok en wrevel oproept.
Het zou in elk geval niet fraai zijn als daardoor kerstkaarten pas na de kerst door de brievenbus gleden. Voor waar dat zich onverhoopt heeft voorgedaan, is te hopen dat na dagen van slok en schrans en met jaarwisselingschampagne reeds in de koelkast, de clemente gevoelens jegens de falende postbode overheersten.
Maar wat bij kerst – en nieuwjaarskaarten nog door de beugel kan, kan bij Valentijnskaarten écht niet. Er is maar één dag en één datum en dat is14 februari. Een ‘Valentijn’ op 13 of 15 februari is een faux pas van de hoogste distribuerende orde. Onacceptabel!
Waarom luistert dat bij ‘Valentijn’ zo nauw? Wat maakt ‘Valentijn’ zo speciaal?
Wat ik ervan onthouden heb, is dat de middeleeuwse jongeling die een oogje had op een joffer, zijn gevoelens liet blijken via een verstolen ontboezeming. Op een reepje perkament of geschept papier. Zielenroerselen, in proper proza of peperige poëzie. Vanwege de hoffelijkheid en om eventueel gezichtsverlies te voorkomen, schreven de wetten der heimelijkheid voor dat de minnaar de boodschap niet ondertekende. De premisse was dat de ontvangster heus wel wist wie de afzender was.
Gebeurde dat voorheen min of meer spontaan, sinds Valentijn op de Heiligenkalender 14 februari als ‘zijn’ dag kreeg aangewezen, kan dat niet meer. Met een voordeel en een nadeel. Tegenover de opwelling die recht uit het hart komt, is de correcte timing van de Valentijngroet komen te staan. Door de hechting aan één specifiek moment in het jaar kunnen de gevolgen van een dag eerder of een dag later bezorgde ‘Valentijn’ rampzalig zijn. De broze keten van waardering naar genegenheid naar liefde kan bruut breken. Iedereen die wel eens verliefd is geweest begrijpt meteen dat hier geen gedramatiseerd beeld van de werkelijkheid wordt voorgeschoteld. Hier wordt slechts geschetst hoe funest een fout bezorgde ‘Valentijn’ kan uitwerken.
‘Alle vogels zijn een nest begonnen behalve ik en jij. Waar wachten we nog op?’ Na lang wikken en wegen heb je jouw gevoelens aldus onder woorden gebracht. Stilletjes afwachten is het parool. Om vervolgens te horen dat jouw gemoedsbeweging werd ontvangen met preutse gilletjes en hoon. ‘Wat denkt ie wel! Met zo’n mallerd wil ik niet eens een beschuitje eten’. Wat staat de schrijver na zo’n verwoestend vonnis anders te doen dan zijn ganzenveer in een hoek te smijten en op pelgrimstocht te gaan. En dat door toedoen van een te vroeg bezorgde ‘Valentijn’.
‘Mijn hart behoort je toe als de korenbloem het koren. Alles wat je maar wilt, doe ik, in je armen gelegen’. En dan blijkt die hartenkreet te zijn ontvangen met een pruillipje en een hautain: ‘Ik, met hem, tussen het tarwe? Bespottelijk!’
Dat het Bertus Aafjes mogelijk niet om tarwe te doen was maar om haver of spelt zal hem niet ten diepste gegriefd hebben, vermoed ik zo. Onbegrip zal vaker het lot van anonieme Valentijn-poëten zijn geweest. Liever stel ik me de teleurgestelde dichter vergevingsgezind voor, neuriënd ‘de liefde is een opstandige vogel’ uit de opera Carmen. Zijn lier aan de wilgen hangen kon altijd nog.
Al met al, net geen gevalletje: ontluikende roos in de knop gebroken. En dat allemaal door een te laat bezorgde ‘Valentijn’.
In het Verenigd Koninkrijk werd ook geprobeerd om de bezorgingstermijn op te rekken. Daar had de Tsjechische aandeelhouder (30%) van onze nationale postbode – inmiddels eigenaar van het Britse postbedrijf – wel oren naar. Maar, net als hier, bleef de regering vasthouden aan de Universele Postdienst (UPD). Om die zorgplicht ook waar te kunnen maken voor de verafgelegen Schotste eilanden worden drones ingezet. Voor deze vliegende postbesteller zie ik in ons land weinig emplooi. Daarvoor liggen Oerol-country en Schiermonnikoog niet noordelijk genoeg.
Voor Nederland moeten we de oplossing dichter bij huis zoeken. Geholpen door de Universele Post Dienst en de Postwet. De UPD is een aantal postdiensten waarvan in de wet staat dat die in Nederland voor iedereen tegen gelijke en betaalbare tarieven beschikbaar moet zijn. In de Postwet staat dat een brief of kaart op tijd – binnen 24 uur – dient te worden bezorgd. Het behalen van die punctualiteit kost steeds meer moeite. Soms luistert een latertje niet zo nauw. Soms wel. Zoals rouwkaarten en medische post, die gaan voor. Gezien het wel zeer specifieke karakter lijkt het me logisch aan deze uitzonderingsposities de ‘Valentijn’ toe te voegen. Een onattente bezorgingsattitude kan het hele Valentijnproces in het ongerede brengen en zowel verdriet als pijn veroorzaken.
Hoe voorkomen we de brui? Hoe vermijden we liefdesverdriet?
Dacht eerst aan een extra postzegel (1,21 euro). Het Valentijndubbeltarief. Maar nog los van de vraag of de scan het verschil tussen een in- en buitensluitende plakker kan detecteren en of zo’n supplementaire betaling gewettigd is, deed me dat toch te veel denken aan het subsidiëren van een enkel bedrijfsonderdeel terwijl het bij de pakketjes nog zo slecht niet gaat.
Wat ook zou kunnen. Het bezorgingsgebied van de reeds bestaande prioriteitszegel uitbreiden naar het Valentijn-domein. Liefst met een authentiek Valentijn Keurmerk. Een cachet dat een excellente bestelservice borgt door het samengaan van logistieke precisie met de emotionele waarden van de ‘postiljon d’ amour’.
Het meest in de geest van 14 februari-stiptheidsactie lijkt me een gestempeld token op de enveloppe met de ‘V’ van ‘Valentijn’. Ook charmant: een eigenhandig getekend hartje, subtiele aanvulling op de signalen ‘fragile’ en ‘handle with care’. Kunstwerkjes per enveloppe. Postbetaalmethode met poesiealbumkwaliteit.
Ideeën genoeg dus voor een stukje ‘toegevoegde waarde’ in de romantische postbezorging. Laten we het VARS’ noemen: ‘Value Added Romantic Services’. Waarbij ik van mening dat deze stipte ‘time definite’bezorging van de ‘Valentijn’ zonder kostenverhoging behoort te worden uitgevoerd. Want zoals elke postbode zal beamen: de liefde is onbetaalbaar.
Casper Jansen