Was Churchill pro Europa? Die vraag duikt steeds op als er weer iets niet lekker loopt bij het grensverkeer met het Verenigd Koninkrijk. Dit keer zijn het Nederlandse bloemen en planten die maar moeilijk het VK binnenkomen. Bij dit soort ergernis zijn wij, sleutelaars aan logistieke ketens, al gauw geneigd Brexit de schuld te geven. Hadden ze nooit moeten doen, die Engelsen. Stom van ze. Zouden we een boek over kunnen schrijven: Supply Chain Management voor Dummies.
Vandaar altijd maar weer de vraag: wat zou Churchill hebben gedaan? Churchill, Winston bedoel ik, was de man die het Verenigd Koninkrijk door de donkerste uren in haar geschiedenis loodste. ‘Wij zullen vechten op de stranden. Wij zullen vechten op de vliegvelden. Wij zullen vechten in de velden en in de straten. Wij zullen vechten in de heuvels. Wij zullen ons nooit overgeven’. En zo deden ze dat, de Engelsen. Niet alleen om hun eigen land te verdedigen. Maar ook om Europa te bevrijden van een dictatuur zonder weerga.
Niet onlogisch dus dat wordt gedacht dat Churchill een voorstander was van een Europa waarvan de landen dusdanige verstrengeld met elkaar zouden raken, dat oorlog op het continent praktisch onmogelijk was. Zo’n Europa zag hij wel voor zich. Maar op een afstandje. Uit het feit dat hij in 1948 voorzitter was van het Congres van Europa in Den Haag kan niet worden afgeleid dat hij ook vond dat het VK ooit deel zou willen uitmaken van zoiets als een Europese Unie. Zeker, hij hoopte dat zijn land, met inbegrip van het Britse imperium, ‘gelinkt’ zou blijven met het continent. Maar zijn diepste gevoelens van verbondenheid betroffen toch de partners van het Britse Gemenebest.
Drie jaar later verklaarde Churchill binnen de beslotenheid van zijn eigen kabinet dat hij de plannen voor een nauwere economische Europese samenwerking – de Kolen en Staal Gemeenschap – steunde, zelfs een warm hart toedroeg. Maar dat hij er niet over piekerde daarvoor de ‘insulaire eigenheid’ op te geven. Een week later gevolgd door een verklaring door de Minister van Buitenlandse Zaken dat het VK zich nooit en te nimmer zou onderwerpen aan zoiets als een federale Europese autoriteit.
Kortom, Churchill wilde dolgraag dat de Europese landen zich zouden verenigen om zo een Derde Wereldoorlog onmogelijk te maken. Denk aan zijn speech over het IJzeren Gordijn en de bedreigende krachten erachter die hij voorzag. De noodzaak om dan ook meteen maar lid te worden van die club zag Churchill evenwel niet. Daarvoor was hij te veel imperialist en te zeer verknocht aan het romantische idee van die Schitterende Isolatie. Geen Europapa voor Churchill dus.
Ik moest denken aan de overpeinzing die ik onlangs las over het separatistische ‘van een eiland-zijn’ dat in Groot-Brittannië zo wordt gekoesterd. ‘Een jaar of zesduizend geleden zat Norfolk nog vast aan het continent, aan wat nu Holland is. ‘Doggerland heette het gebied. En de Theems? Dat was ooit een zijrivier van de Rijn. Ik vermoed dat Churchills commentaar zou zijn geweest, ‘dat als we de tegenwoordige tijd beoordelen naar het verleden dat er dan weinig toekomst in het verschiet ligt’.
Toen bekend werd dat het VK Europa zou gaan verlaten, wisten wij, van SCEX, dat die beslissing gepaard zou gaan met ‘bloed, hard werk, tranen en zweet’. Om Churchill te citeren. Alweer bijna vergeten is het gesteggel over de grens tussen het Ierse Ierland en het Britse Ierland. Of het feit dat de jongeren van Groot-Brittannië van de EU wel maar van de eigen regering niet vrij mogen reizen, werken of studeren in de Europese Unie.
Ook de fleurige oproep ‘Zeg het met Bloemen’ dreigde vals te gaan klinken. Nederlandse bloemen wel te verstaan, met een jaaromzet van ruim 900 miljoen euro niet te versmaden. De bedoeling is om die importbloemen per vrachtwagenlading te keuren. Maar ja, als er twee keer per dag met de veerboot grote aantallen vrachtwagens arriveren, dan praten we al gauw over tweehonderd van die ladingen. Zoveel inspectiecapaciteit is er helemaal niet, weet de Britse bloemenbranche. Aan de vooravond van Pasen niet. Nooit niet. Anticiperen is het parool! Meer wendbaarheid en flexibiliteit aan de grens!
Verwachtend dat de controles – voorheen in de winkel – in de soep zouden lopen, begonnen tuincentra, supermarkten en bouwmarkten, te hamsteren. De douane werd bedolven onder de bloemen. Maar blij werden ze er niet van. Onder het oude regime dienden inspecteurs immers binnen vier uur na aflevering ter plekke te zijn want anders gaat de flora gewoon de winkel in. Lukt het niet aan de grens waardoor snijbloemen dreigen te verleppen, dan zit er weinig anders op dan de vrachtwagens door te wuiven. Ingang en Uitgang tegelijk, een vloeiend verlopende crossdock-operatie.
Helemaal in de geest van Churchill, volgens mij. Zo schijnt hij tijdens het ovationeel applaus waarmee zijn speech ‘wij zullen vechten…..’ werd onderbroken, terzijde te hebben gemompeld: ‘En we zullen hen bevechten met de halzen van gebroken bierflessen want dat is eigenlijk alles wat we hebben’. Het lijkt me nog steeds de juiste mentaliteit. En welbeschouwd ook de enige, gezien de actuele omstandigheden. Net buiten Europa.
Casper Jansen
Photo by Chris Boland on Unsplash